Sep 26, 2026

ဘေးနားရှိ နမာဇ်ဖတ်သူနှင့် ခြေထောက်ချင်း ပူးကပ်ထားခြင်းဆိုင်ရာ ဟဒီးစ်တော်၏ အဓိပ္ပာယ်

ဘေးနားရှိ နမာဇ်ဖတ်သူနှင့် ခြေထောက်ချင်း ပူးကပ်ထားခြင်းဆိုင်ရာ ဟဒီးစ်တော်၏ အဓိပ္ပာယ်

မေးခွန်း။ ။ နမာဇ်ဖတ်ရာတွင် ဘေးနားရှိသူနှင့် ခြေထောက်ချင်း ပူးကပ်ခြင်းဆိုင်ရာ စလဖီ (Salafi) များ၏ အထောက်အထားအပေါ် အဟ်နာဖ် (ဟနဖီ ပညာရှင်များ) က မည်သို့ ဖြေရှင်းထားပါသနည်း။

အဖြေ။ ။ ဟဒီးစ်တော်များတွင် ခြေထောက်ကို ခြေထောက်နှင့် ပူးကပ်ထားရန် ဖော်ပြထားသကဲ့သို့ (စလဖီများက ယင်းကို လက်တွေ့ကျင့်သုံးရန် ကြိုးစားကြသည်) ပခုံးချင်း ပူးကပ်ထားရန်နှင့် ဒူးခေါင်းချင်း ပူးကပ်ထားရန်လည်း ဖော်ပြထားပါသည်။ အကယ်၍ ဂျမာအသ် နမာဇ်တွင် လူတစ်ဦးသည် မိမိ၏ ဒူးခေါင်းနှင့် ခြေထောက်ကို ဘေးလူ၏ ဒူးခေါင်း၊ ခြေထောက်များနှင့် အလွန်ခက်ခဲစွာ ပူးကပ်လိုက်မည်ဆိုပါက ထိုအခြေအနေတွင် ပခုံးချင်းပူးကပ်ရန် ခက်ခဲရုံသာမက မဖြစ်နိုင်သလောက်ပင် ဖြစ်သွားပါမည်။

ထို့ကြောင့် အလ္လာမာ အိဗ်နိ ဟဂျရ် (رحمه اللہ) က 'ဖသ်ဟုလ် ဗာရီ' ကျမ်းတွင်- ဟဒီးစ်တော်များ၌ ပခုံးချင်း ပူးကပ်ရန်နှင့် ခြေဖဝါးချင်း ပူးကပ်ရန် ဖော်ပြထားခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ဆွဖ် (တန်းစီခြင်း) ကို ဖြောင့်တန်းစေရန်နှင့် ကြားဟင်းလင်းပြင်များကို ပိတ်ရန်သာ ဖြစ်သည်ဟု ရေးသားထားပါသည်။ ဤသည်မှာပင် မဇ်ဟဗ်ကြီးလေးခုမှ အီမာမ်ကြီးများ၏ အလိုသဘောဖြစ်ပြီး၊ ဆွဟာဗဟ်များနှင့် သာဗိအီးန်များ၏ လက်တွေ့ကျင့်သုံးမှုလည်း ဖြစ်ပါသည်။

(အထက်ပါအဖြေအတွက် ကျမ်းကိုးကားချက်များ)

စုနန် အဘီဒါဝူးဒ် ကျမ်းတွင် -

"يقول: أقبل رسول الله صلى الله عليه وسلم على الناس بوجهه، فقال: «أقيموا صفوفكم» ثلاثاً، «والله لتقيمن صفوفكم أو ليخالفن الله بين قلوبكم» قال: فرأيت الرجل يلزق منكبه بمنكب صاحبه وركبته بركبة صاحبه وكعبه بكعبه."

(ဘာသာပြန် - တမန်တော်မြတ် (ဆွလ္လလ္လာဟု အလိုင်ဟိ ဝစလ္လမ်) သည် လူများဘက်သို့ မျက်နှာမူ၍ "အသင်တို့၏ ဆွဖ် (တန်း) များကို ဖြောင့်တန်းစွာထားကြလော့" ဟု သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည်။ ထို့နောက် "အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်ကို တိုင်တည်၍ ဆိုရသော် အသင်တို့သည် မိမိတို့၏ ဆွဖ်များကို ဖြောင့်တန်းစွာ မထားပါက အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်သည် အသင်တို့၏ နှလုံးသားများအကြားတွင် သဘောထားကွဲလွဲမှုများကို ဖန်တီးပေးတော်မူမည်" ဟု မိန့်ဆိုခဲ့သည်။ (ဆွဟာဗဟ် တစ်ပါးက) ဆက်လက်ပြောကြားသည်မှာ - ထိုအခါ လူတစ်ဦးသည် မိမိ၏ပခုံးကို ဘေးလူ၏ပခုံးနှင့်၊ မိမိ၏ဒူးခေါင်းကို ဘေးလူ၏ဒူးခေါင်းနှင့်၊ မိမိ၏ခြေမျက်စိကို ဘေးလူ၏ခြေမျက်စိနှင့် ပူးကပ်ထားသည်ကို ကျွန်ုပ်တွေ့မြင်ခဲ့ရသည်။)

ဖသ်ဟုလ် ဗာရီ ကျမ်းတွင် -

"‌‌(قوله باب إلزاق المنكب بالمنكب والقدم بالقدم في الصف)المراد ‌بذلك ‌المبالغة ‌في ‌تعديل ‌الصف وسد خلله وقد ورد الأمر بسد خلل الصف."

(ဘာသာပြန် - "ဆွဖ်တွင် ပခုံးချင်း၊ ခြေဖဝါးချင်း ပူးကပ်ခြင်း အခန်း" ဤသို့ဆိုရခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ဆွဖ် ဖြောင့်တန်းစေရန်နှင့် ကြားဟင်းလင်းပြင်များကို ပိတ်ဆို့ရန်အတွက် အလေးအနက်ထား တိုက်တွန်းခြင်း (မုဗာလဂဟ်) သာဖြစ်သည်။ ဆွဖ်၏ ကြားဟင်းလင်းပြင်များကို ပိတ်ရန် အမိန့်တော်များ လာရှိထားပြီးဖြစ်သည်။)

ဖိုင်းဇွလ် ဗာရီ ကျမ်းတွင် -

"... قال الحافظ: المراد بذلك المبالغة في تعديل الصف وسد خلله. قلت: وهو مراده عند الفقهاء الأربعة، أي أن لا يترك في البين فرجة تسع فيها ثالثا...والحاصل: أنا لما لم نجد الصحابة والتابعين يفرقون في قيامهم بين الجماعة والانفراد، علمنا أنه لم يرد بقوله إلزاق المنكب إلا التراص وترك الفرجة، ثم فكر في نفسك ولا تعجل: أنه هل يمكن إلزاق المنكب مع إلزاق القدم إلا بعد ممارسة شاقة، ولا يمكن بعده أيضا؟ فهو إذن من مخترعاتهم، لا أثر له في السلف."

(ဘာသာပြန် - အလ္လာမာ ဟာဖိဇ် က မိန့်ဆိုသည်မှာ ဤသို့ (ပူးကပ်ရန်) ဆိုရခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ဆွဖ် ဖြောင့်တန်းစေရန်နှင့် ကြားဟင်းလင်းပြင်များကို ပိတ်ဆို့ရန် အလေးအနက်ထား တိုက်တွန်းခြင်းသာဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ်ဆိုလိုသည်မှာ ဤသည်မှာပင် ဖကီဟ်ပညာရှင်ကြီး လေးပါး၏ ဆိုလိုရင်းဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ကြားထဲတွင် တတိယလူ ဝင်ရပ်နိုင်လောက်အောင် ဟင်းလင်းပြင် မထားရှိရန်ဖြစ်သည်။ အချုပ်အားဖြင့်- ဆွဟာဗဟ်များနှင့် သာဗိအီးန်များသည် ဂျမာအသ်ဖြင့် နမာဇ်ဖတ်ရာတွင်ဖြစ်စေ၊ တစ်ဦးတည်းဖတ်ရာတွင်ဖြစ်စေ ရပ်ပုံရပ်နည်း ကွာခြားမှုမရှိသည်ကို တွေ့ရသဖြင့်၊ ပခုံးချင်းပူးကပ်ရန် ဆိုခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး နီးကပ်စွာရပ်ရန်နှင့် ကြားဟင်းလင်းပြင် မထားရန်သာဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ ထို့နောက် အသင်ကိုယ်တိုင် သေချာစဉ်းစားကြည့်ပါ၊ လောဘတကြီး မဆုံးဖြတ်ပါနှင့်- ခြေဖဝါးချင်း ပူးကပ်ထားပြီး ပခုံးချင်းပါ ပူးကပ်ရန်ဆိုသည်မှာ အလွန်ခက်ခဲစွာ ကြိုးပမ်းပြီးနောက်မှသာ ဖြစ်နိုင်မည်မဟုတ်ပါလော။ ထိုသို့ ကြိုးပမ်းပြီးနောက်တွင်လည်း ဖြစ်နိုင်မည် မဟုတ်ပါ။ ထို့ကြောင့် ၎င်း (ကိုယ်ထိလက်ရောက် ပူးကပ်ခြင်း) သည် သူတို့၏ ကိုယ်ပိုင်တီထွင်မှုသာဖြစ်ပြီး ရှေးသူတော်ကောင်းများ (စလဖ်) ထံတွင် မည်သည့်အထောက်အထားမျှ မရှိပါ။)

အလ်-ဗဟ်ရွရ် ရာအစ်က် ကျမ်းတွင် -

"وينبغي للقوم إذا قاموا إلى الصلاة أن يتراصوا ‌ويسدوا الخلل ويسووا بين مناكبهم في الصفوف."

(ဘာသာပြန် - နမာဇ်ဖတ်သူများအနေဖြင့် နမာဇ်အတွက် ရပ်သောအခါ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး နီးကပ်စွာရပ်ရန်၊ ကြားဟင်းလင်းပြင်များကို ပိတ်ရန်နှင့် ဆွဖ်များတွင် ပခုံးများကို တတန်းတည်းထားရန် (ညီညာအောင်ထားရန်) လိုအပ်ပါသည်။)

အလ္လာမာ ဆိုင်ယိဒ် မုဟမ္မဒ် ယူစုဖ် ဗနူရီ (رحمه اللہ) က 'မအာရိဖွတ်စ် စုနန်' ကျမ်းတွင် မိန့်ဆိုသည်မှာ-

"والحاصل ان المرادھو التسویة و الاعتدال لکیلا یتاخر او یتقدم، فالمحاذاۃ بین المناکب و الزاق الکعاب کنایة عن التسویة."

(ဘာသာပြန် - အချုပ်အားဖြင့် ၎င်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ တစ်ဦးထက်တစ်ဦး ရှေ့ထွက်နေခြင်း၊ နောက်ကျကျန်နေခြင်းမျိုး မဖြစ်စေရန် ညီညာဖြောင့်တန်းစွာ ရပ်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ပခုံးချင်းတတန်းတည်းထားခြင်းနှင့် ခြေမျက်စိချင်း ပူးကပ်ခြင်းဆိုသည်မှာ ဖြောင့်တန်းညီညာမှု (သတ်စ်ဝီယဟ်) ကို တင်စားပြောဆိုခြင်း (ကိနာယဟ်) သာ ဖြစ်ပါသည်။)

ဖသဝါ မဟ်မူဒီယဟ် တွင် -

"سوال:نماز میں ٹخنہ سےٹخنہ ملانا چاہیے یا نہیں؟ کیاحدیث یا فقہ میں اس کی ممانعت ہے یا اس کا ثبوت ہے؟ الجواب:علامہ شرنبلالی نے مراقی الفلاح میں تصریح کی ہے کہ دونوں قدموں کے درمیان چار انگل کا فاصلہ رکھے،اس سے معلوم ہوا کہ ٹخنہ سے ٹخنہ نہیں ملایا جائے گا،علاوہ ازیں ٹخنہ سے ٹخنہ ملا کر نماز پڑھنا بہت دشوار ہےاور قعدہ تو اس حالت میں ممکن بھی نہیں ،البتہ ایک نمازی دوسرے نمازی کے ساتھ صف میں کھڑا ہو کر اپنا ٹخنہ دوسرے کے ساتھ سیدھ میں رکھے،آگے پیچھے نہ رکھے،تاکہ صف سیدھی رہے،یہی حکم حدیث وفقہ سے ثابت ہے،یہ نہیں کہ ایک نمازی ٹخنہ کو دوسرے نمازی کے ٹخنہ سے ملالے ۔فقط واللہ تعالیٰ اعلم۔"

(ဘာသာပြန် - "မေးခွန်း - နမာဇ်တွင် ခြေမျက်စိချင်း ပူးကပ်ထားသင့်ပါသလား။ ဤအချက်ကို ဟဒီးစ် သို့မဟုတ် ဖစ်ကဟ်တွင် တားမြစ်ထားပါသလား၊ သို့မဟုတ် အထောက်အထား ရှိပါသလား။ အဖြေ - အလ္လာမာ ရှုရွမ်ဗုလာလီ က 'မရာကီယွလ် ဖလာဟ်' ကျမ်းတွင် မိမိ၏ ခြေနှစ်ဖက်အကြား လေးလက်မခန့် အကွာအဝေးထားရန် အတိအလင်း ဖော်ပြထားပါသည်။ ၎င်းကို ထောက်ရှုခြင်းအားဖြင့် (ဘေးလူနှင့်) ခြေမျက်စိချင်း ကိုယ်ထိလက်ရောက် ပူးကပ်မည်မဟုတ်ကြောင်း သိသာပါသည်။ ထို့အပြင် ခြေမျက်စိချင်း ပူးကပ်၍ နမာဇ်ဖတ်ခြင်းသည် အလွန်ခက်ခဲပြီး၊ ထိုအခြေအနေဖြင့် ကအ်ဒဟ် (ထိုင်ခြင်း) မှာလည်း မဖြစ်နိုင်ပါ။ သို့ရာတွင် နမာဇ်ဖတ်သူတစ်ဦးသည် အခြားသူတစ်ဦးနှင့်အတူ ဆွဖ်တွင် ရပ်သောအခါ မိမိ၏ ခြေမျက်စိကို အခြားသူ၏ ခြေမျက်စိနှင့် မျဉ်းတစ်ပြေးတည်း ထားရှိရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ရှေ့နောက်မဖြစ်စေရပါ။ သို့မှသာ ဆွဖ် ဖြောင့်တန်းမည်ဖြစ်သည်။ ဤပညတ်ချက်သာလျှင် ဟဒီးစ်နှင့် ဖစ်ကဟ်မှ အတည်ပြုနိုင်ပါသည်။ နမာဇ်ဖတ်သူတစ်ဦးက အခြားသူ၏ ခြေမျက်စိနှင့် သွားရောက် ထိကပ်ထားရမည်ဟု မဆိုလိုပါ။")

ဖကွတ်သ် ဝလ္လာဟု အအ်လမ် (အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်သည်သာလျှင် အသိဆုံးဖြစ်တော်မူ၏) ဖသဝါ အမှတ် - ١٤٤٥٠٤١٠٠٩٤٨ ဒါရွလ် အိဖ်သာ - ဂျာမိအဟ် အုလူမိလ် အစ္စလာမီယဟ်၊ အလ္လာမာ မုဟမ္မဒ် ယူစုဖ် ဗနူရီ တောင်းန်။