Sep 26, 2026

မိခင်၏ စားဝတ်နေရေး (နဖကာဟ်) သည် မည်သူ့အပေါ်တွင် တာဝန်ရှိသနည်း။

မိခင်၏ စားဝတ်နေရေး (နဖကာဟ်) သည် မည်သူ့အပေါ်တွင် တာဝန်ရှိသနည်း။

မေးခွန်း။ ။ ကျွန်တော်၏ မိခင်မှာ စိတ်ကျန်းမာရေး မကောင်းပါ။ ၎င်းကြောင့် တစ်ခါတစ်ရံ နံရံများနှင့် စကားပြောခြင်း၊ ဆဲဆိုခြင်းများ ပြုလုပ်တတ်ပါသည်။ မိခင်၏ ဤအခြေအနေကြောင့် အစ်ကိုဖြစ်သူက သူမအားထားရှိရန် (စောင့်ရှောက်ရန်) အဆင်သင့်မဖြစ်ခဲ့ပါ။ ယခုအခါတွင်မူ အစ်ကိုက မိခင်ကို သူနှင့်အတူ ခေါ်ထားပါသည်။

ကျွန်တော်သည် အိမ်ထောင်သည်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ ၄၀ ကိုက်ကျယ်သော အိမ်လေးတစ်လုံးတွင် နေထိုင်ပါသည်။ အခန်းတစ်ခန်းသာရှိပြီး ထိုအခန်းထဲတွင်ပင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်ပါသည်။ အိမ်ကျဉ်းသောကြောင့် မိခင်ကို အစ်ကို့ထံသို့ ပို့လိုက်ရပါသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် သူသည် ငွေကြေးအရ အဆင်ပြေပြည့်စုံပြီး သူ၏အိမ်ကလည်း ကြီးမားသောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။ ယခုအခါ အစ်ကိုဖြစ်သူက မိခင်အတွက် ကျွန်တော့်ထံမှ ရူပီး ၇၅၀၀ တောင်းခံပါသည်။ ကျွန်တော့်အိမ်လခမှာ ရူပီး ၁၅၀၀၀ ခန့်ရှိပြီး၊ မိခင်၏ စားဝတ်နေရေး (နဖကာဟ်) အတွက် ၇၅၀၀ ပေးရန် မတတ်နိုင်ပါ။ သို့သော် တစ်လလျှင် ရူပီး ၂၀၀၀ ခန့်တော့ ပေးနိုင်ပါသည်။

မေးလိုသည်မှာ ဤအခြေအနေတွင် မိခင်၏ စားဝတ်နေရေးနှင့် နေထိုင်ရေးကို စီစဉ်ပေးရန်မှာ မည်သူ့တာဝန် ဖြစ်ပါသနည်း။

အဖြေ။ ။ ရှရီအသ် ဥပဒေအရ မိဘများအား ရိုသေလေးစားရန်၊ ကောင်းမွန်စွာဆက်ဆံရန်၊ ၎င်းတို့၏ လိုအပ်ချက်များကို ဂရုစိုက်ရန်၊ ပြုစုလုပ်ကျွေးရန်နှင့် အကယ်၍ မိဘများမှာ ဆင်းရဲနွမ်းပါးပါက ၎င်းတို့၏ စားဝတ်နေရေး (နဖကာဟ်) ကို စီစဉ်ပေးရန်မှာ သားသမီးများအပေါ် မလုပ်မနေရ တာဝန် (လာဇင်မ်) ဖြစ်ပါသည်။

အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်သည် ကျမ်းမြတ်ကုရ်အာန်တွင် မိမိအား ခဝပ်ကိုးကွယ်ရန် အမိန့်ပေးတော်မူသည့်နည်းတူ မိဘများအပေါ် ကောင်းမွန်စွာ ဆက်ဆံရန်လည်း အမိန့်ပေးထားပါသည်။

"وَقَضَىٰ رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًاۚ إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِندَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُل لَهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُل لَهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَقُل رَّبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرًا۔" (سورۃ الإسراء، الآیة: 23، 24)

(ဘာသာပြန်- အသင်၏ ဖန်ဆင်းမွေးမြူတော်မူသောအရှင်သည် ကိုယ်တော်မြတ်မှလွဲ၍ အခြားမည်သူ့ကိုမျှ ခဝပ်ကိုးကွယ်ခြင်းမပြုရန်နှင့် မိဘနှစ်ပါးအပေါ် ကောင်းမွန်စွာ ဆက်ဆံရန် အမိန့်ချမှတ်တော်မူခဲ့သည်။ အကယ်၍ အသင်၏ရှေ့မှောက်တွင် ၎င်းတို့နှစ်ဦးအနက်မှ တစ်ဦးဖြစ်စေ، နှစ်ဦးစလုံးဖြစ်စေ အိုမင်းမစွမ်းအရွယ်သို့ ရောက်ရှိသွားပါက ၎င်းတို့အား 'အွဖ်' (ညည်းတွားသံ) မျှပင် မဆိုပါနှင့်။ ၎င်းတို့အား မငေါက်ငမ်းပါနှင့်။ ၎င်းတို့အား ရိုသေလေးစားစွာ စကားပြောဆိုပါ။ ၎င်းတို့ရှေ့တွင် ကရုဏာဖြင့် မိမိကိုယ်ကို နှိမ့်ချထားပါ။ ထို့ပြင် 'အို- ကျွန်တော်မျိုး၏အရှင်، ၎င်းတို့နှစ်ဦးသည် ကျွန်တော်မျိုး ငယ်ရွယ်စဉ်က ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သကဲ့သို့ ၎င်းတို့အပေါ် ကရုဏာ သက်ရောက်တော်မူပါ' ဟု ဆုတောင်းပါ။)

အခြားနေရာတစ်ခုတွင် ဤသို့ မိန့်ဆိုထားပါသည်-

''وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْناً عَلىٰ وَهْنٍ وَفِصَالُهُ فِي عَامَيْنِ أَنِ اشْكُرْ لِي وَلِوَالِدَيْكَ إِلَيَّ الْمَصِيرُ۔" (سورۃ لقمان، الآیة : 14)

(ဘာသာပြန်- ငါအရှင်မြတ်သည် လူသားအား သူ၏မိဘနှစ်ပါးနှင့် ပတ်သက်၍ အလေးအနက် မှာကြားတော်မူခဲ့သည်။ သူ၏မိခင်သည် သူ့အား အားနည်းခြင်းများစွာဖြင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခဲ့ပြီး နှစ်နှစ်တိတိ နို့တိုက်ကျွေးခဲ့ရသည်။ သို့ဖြစ်၍ ငါအရှင်မြတ်အား ကျေးဇူးတင်ပါ၊ သင်၏မိဘနှစ်ပါးအားလည်း ကျေးဇူးတင်ပါ။ ငါအရှင်မြတ်ထံတော်သို့သာ ပြန်လည်ရောက်ရှိရမည်။)

ထို့ပြင် ဟဒီးစ်တော်များစွာတွင် တမန်တော်မြတ် (ဆွလ္လလ္လာဟု အလိုင်ဟိ ဝစလ္လမ်) သည် မိဘများနှင့် ကောင်းမွန်စွာ ဆက်ဆံရန်၊ ၎င်းတို့အား ပြုစုလုပ်ကျွေးရန် အမိန့်ပေးတော်မူခဲ့ပြီး၊ ၎င်းတို့ကို ဖီဆန်ခြင်းမှ တားမြစ်တော်မူခဲ့ပါသည်။

"عن ابن عباس قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: من أصبح مطیعاً لله في والدیه أصبح له بابان مفتوحان من الجنة وإن کان واحداً فواحداً، ومن أصبح عاصیاً لله في والدیه أصبح له بابان مفتوحان من النار، إن کان واحداً فواحداً، قال رجل: وإن ظلماه؟ قال: وإن ظلماه وإن ظلماه وإن ظلماه." (رواه البیهقي في شعب الإیمان)

(ဘာသာပြန်- "မည်သူမဆို မိဘနှစ်ပါး၏ အခွင့်အရေးများကို ဖြည့်ဆည်းပေးခြင်းဖြင့် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်အား နာခံသူအဖြစ် နံနက်မိုးလင်းခဲ့ပါက၊ သူ၏အတွက် ဂျန္နသ် (ပရဒိသု) ၏ တံခါးနှစ်ပေါက် ပွင့်နေမည်ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ မိဘတစ်ဦးသာ သက်ရှိထင်ရှားရှိပြီး ထိုမိဘကို နာခံခဲ့လျှင် တံခါးတစ်ပေါက် ပွင့်နေမည်ဖြစ်သည်။ မည်သူမဆို မိဘနှစ်ပါး၏ အခွင့်အရေးများတွင် လစ်ဟင်းမှုပြု၍ အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်အား ဖီဆန်သူအဖြစ် နံနက်မိုးလင်းခဲ့ပါက၊ သူ၏အတွက် ဂျဟန္နမ် (ငရဲ) ၏ တံခါးနှစ်ပေါက် ပွင့်နေမည်ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ မိဘတစ်ဦးသာ သက်ရှိထင်ရှားရှိပြီး ထိုမိဘကို ဖီဆန်ခဲ့ပါက တံခါးတစ်ပေါက် ပွင့်နေမည်ဖြစ်သည်။ ထိုအခါ ဆွဟာဗဟ်တစ်ပါးက 'အကယ်၍ မိဘနှစ်ပါးက သူ၏အပေါ် နှိပ်စက်ကလူပြုလျှင်ရော (ထိုအတိုင်းပင်လား)' ဟု မေးမြန်းရာ၊ ကိုယ်တော်မြတ်က 'ဟုတ်ပေသည်! ၎င်းတို့က သူ့အပေါ် နှိပ်စက်ကလူပြုလျှင်ပင်، ၎င်းတို့က သူ့အပေါ် နှိပ်စက်ကလူပြုလျှင်ပင်، ၎င်းတို့က သူ့အပေါ် နှိပ်စက်ကလူပြုလျှင်ပင်' ဟု သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် ထပ်မံ မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည်။")

ထို့ကြောင့် သားသမီးများအနေဖြင့် မိခင်အား ပြုစုလုပ်ကျွေးခြင်းကို မိမိတို့အတွက် ကံကောင်းမှုတစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူသင့်ပါသည်။ မိခင်သည် ငယ်ရွယ်စဉ်က ဒုက္ခခံ၍ ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သကဲ့သို့၊ အိုမင်းမစွမ်းချိန်တွင် သူမ၏ အားထားရာဖြစ်အောင် နေထိုင်သင့်ပါသည်။

ဖစ်ကဟ် ပညတ်ချက် မေးမြန်းထားသော အခြေအနေတွင် အကယ်၍ မိခင်၌ မိမိစားဝတ်နေရေးအတွက် ဖူလုံသော ပိုင်ဆိုင်မှုရှိပါက၊ သားသမီးများအပေါ် သူမ၏ စားဝတ်နေရေးကို တာဝန်ယူရန် မဝါဂျစ်ဗ် (မလုပ်မနေရတာဝန် မဟုတ်) ပါ။ သို့သော် မိခင်တွင် ပိုင်ဆိုင်မှု တစ်စုံတစ်ရာမရှိပါက၊ သူမ၏ စားဝတ်နေရေးသည် ငွေကြေးပြည့်စုံသော (ဆွာဟိဗေ နိဆွာဗ် - زکوٰۃ نصاب ပိုင်ဆိုင်သော) သားသမီးများအပေါ်တွင် ဝါဂျစ်ဗ် ဖြစ်ပါသည်။ ဤတာဝန်သည် သားသမီးတစ်ဦးစီ၏ ငွေကြေးတတ်နိုင်စွမ်းအပေါ် မူတည်ပါသည်။

အကယ်၍ မေးမြန်းသူသည် အမှန်တကယ် ဆင်းရဲနွမ်းပါးပြီး နိဆွာဗ် ပမာဏ ပိုင်ဆိုင်မှု မရှိသူဖြစ်ပါက၊ ရှရီအသ်အရ သူ၏အပေါ်တွင် မိခင်၏ စားဝတ်နေရေးအတွက် ငွေကြေးထောက်ပံ့ရန် တာဝန်မရှိပါ။ ထို့ကြောင့် အစ်ကိုဖြစ်သူများအနေဖြင့် မေးမြန်းသူထံမှ မိခင်၏ စားဝတ်နေရေးစရိတ် (နဖကာဟ်) ကို တောင်းဆိုခွင့် မရှိပါ။

အလ်-ဗဟ်ရွရ် ရာအစ်က် ကျမ်းတွင် -

"(قوله: و لأبويه وأجداده وجداته لو فقراء) أي تجب النفقة لهؤلاء... وشرط الفقر؛ لأنه لو كان ذا مال فإيجاب النفقة في ماله أولى من إيجابها في مال غيره... ولا يجبر الابن على نفقة أبويه المعسرين إذا كان معسرا."

(ဘာသာပြန်- "(ဆင်းရဲနွမ်းပါးသော မိဘများ၊ အဘိုးအဘွားများအတွက် နဖကာဟ်) ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်းတို့အတွက် စားဝတ်နေရေး စီစဉ်ပေးခြင်းသည် ဝါဂျစ်ဗ် ဖြစ်သည်။ ... ဆင်းရဲနွမ်းပါးသူဖြစ်ရန် စည်းကမ်းချက်ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ သူတို့၌ ပိုင်ဆိုင်မှုရှိပါက အခြားသူ၏ ပိုင်ဆိုင်မှုမှ နဖကာဟ်ကို ဝါဂျစ်ဗ်ပြုလုပ်ခြင်းထက် မိမိပိုင်ဆိုင်မှုမှပင် ကျခံခြင်းက ပို၍ သင့်လျော်သည်။ ... သားဖြစ်သူသည် ဆင်းရဲနွမ်းပါးနေပါက (معسر) သူ၏ ဆင်းရဲသောမိဘများအတွက် နဖကာဟ်ပေးရန် သူ့အား အတင်းအကျပ် မတောင်းဆိုရပါ။")

ဖသဝါ အာလမ်ဂီရီ ကျမ်းတွင် -

"قال: ويجبر الولد الموسر على نفقة الأبوين المعسرين مسلمين كانا، أو ذميين قدرا على الكسب، أو لم يقدرا۔۔۔"

(ဘာသာပြန်- ငွေကြေးပြည့်စုံသော သားသမီးအား ဆင်းရဲနွမ်းပါးသော မိဘနှစ်ပါး၏ နဖကာဟ်ကို ပေးဆောင်ရန် အတင်းအကျပ် တောင်းဆိုပိုင်ခွင့်ရှိသည်။)

ကိဖာယသွလ် မုဖ်သီ (كفایت المفتی) ကျမ်းတွင် လာရှိသော အလားတူပြဿနာ -

"والدین کا نفقہ اولاد پر اس کی حیثیت کے موافق واجب ہے... (سوال) ایک بیوہ عورت کے چار بیٹے ہیں۔ ایک نابالغ اور تین بالغ۔ بالغوں میں سے دو لڑکے بہت غریب ہیں... تیسرا لڑکا خوش حال ہے... (جواب) اگر وہ دونوں مالکِ نصاب نہیں ہیں... تو والدہ اور چھوٹے بھائی کا نفقہ صرف تیسرے کے ذمہ واجب ہے۔ اور اگر یہ دونوں بھی مالکِ نصاب ہوں تو پھر تینوں کے ذمہ واجب ہے۔ لیکن چونکہ ان کی آمدنی میں تفاوتِ فاحش ہے اس لئے ان دو غریبوں پر ان کی حیثیت کے موافق اور تیسرے مالدار پر اس کی حیثیت کے موافق واجب ہوگا۔"

(ဘာသာပြန်- မိဘများ၏ နဖကာဟ်သည် သားသမီးများအပေါ် ၎င်းတို့၏ တတ်နိုင်စွမ်းအလိုက် ဝါဂျစ်ဗ်ဖြစ်သည်။ (မေးခွန်း)- မုဆိုးမတစ်ဦးတွင် သား ၄ ယောက်ရှိသည်။ ၁ ယောက်က အရွယ်မရောက်သေးဘဲ ၃ ယောက်က အရွယ်ရောက်ပြီးဖြစ်သည်။ အရွယ်ရောက်သူ ၃ ယောက်အနက် ၂ ယောက်မှာ အလွန်ဆင်းရဲပြီး၊ တတိယတစ်ယောက်မှာမူ ငွေကြေးပြည့်စုံသည်။ ထိုဆင်းရဲသော သားနှစ်ယောက်က မိခင်အတွက် လစဉ် ၂ ရူပီးပေးပြီး၊ ကိုယ်တိုင်လုပ်အားဖြင့် ပြုစုလုပ်ကျွေးသည်။ ဤအခြေအနေတွင် ငွေကြေးပြည့်စုံသော တတိယသားအပေါ် မည်မျှတာဝန်ရှိသနည်း။ (အဖြေ)- အကယ်၍ ထိုဆင်းရဲသော သားနှစ်ဦးသည် ဆွာဟိဗေ နိဆွာဗ် (ငွေကြေးပြည့်စုံသူ) မဟုတ်ဘဲ၊ တတိယသားသည် ဆွာဟိဗေ နိဆွာဗ် ဖြစ်ပါက မိခင်နှင့် ညီငယ်၏ နဖကာဟ်သည် ထိုတတိယသားအပေါ်၌သာ အပြည့်အဝ ဝါဂျစ်ဗ် ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ ထိုသားနှစ်ဦးပါ ဆွာဟိဗေ နိဆွာဗ် ဖြစ်ပါက သုံးဦးစလုံးအပေါ် ဝါဂျစ်ဗ် ဖြစ်မည်။ သို့သော် ၎င်းတို့၏ ဝင်ငွေကွာဟချက် ကြီးမားသဖြင့် ဆင်းရဲသောသားနှစ်ဦးအပေါ် မိမိတို့တတ်နိုင်စွမ်းအလိုက်သာ ဝါဂျစ်ဗ်ဖြစ်ပြီး၊ ချမ်းသာသောသားအပေါ် မိမိတတ်နိုင်စွမ်းအလိုက် ဝါဂျစ်ဗ်ဖြစ်မည်။)

ဖသဝါ မဟ်မူဒီယဟ် ကျမ်းတွင် -

"اگر دونوں لڑکوں میں مالدار اور غریب ہونے کے اعتبار سے زیادہ فرق ہے، تو والد کے نفقہ میں بھی فرق ہوگا،یعنی حسب حیثیت واجب ہوگا"

(ဘာသာပြန်- အကယ်၍ သားနှစ်ဦးအကြား ချမ်းသာခြင်းနှင့် ဆင်းရဲခြင်း ကွာဟချက် ကြီးမားပါက၊ မိဘ၏ နဖကာဟ် တာဝန်ယူမှုတွင်လည်း ကွာခြားမှု ရှိမည်ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ မိမိတို့၏ ငွေကြေးတတ်နိုင်စွမ်းအပေါ် မူတည်၍သာ ဝါဂျစ်ဗ် ဖြစ်မည်ဖြစ်သည်။)

ဖကွတ်သ် ဝလ္လာဟု အအ်လမ် (အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်သည်သာလျှင် အသိဆုံးဖြစ်တော်မူ၏) ဖသဝါ အမှတ် - ١٤٤٨٠٤١٠٠١٨٦ ဒါရွလ် အိဖ်သာ - ဂျာမိအဟ် အုလူမိလ် အစ္စလာမီယဟ်၊ အလ္လာမာ မုဟမ္မဒ် ယူစုဖ် ဗနူရီ တောင်းန်။